Spis Treści
Wstęp 3
1 Nieprawidłowe postawy rodzicielskie i style wychowawcze. 5
1.1 Rodzina jako podstawowe środowisko wychowawcze i kulturowe. Definicja
rodziny. 5
1.2 Znaczenie postaw rodzicielskich. Definicja i typologia postaw
rodzicielskich. 8
1.2.1 Postawy rodzicielskie prawidłowe krótka charakterystyka. 13
1.2.2 Niewłaściwe postawy rodzicielskie. 16
1.2.3 Źródła postaw rodzicielskich. 19
1.2.4 Podsumowanie 22
1.3 Systemy wychowania i opieki nad dzieckiem w rodzinie. 23
2 Lęk u dzieci w wieku szkolnym 33
2.1 Definicja lęku. 33
2.1.1 Rodzaje i odmiany lęku. 37
2.2 Rodzinne i podmiotowe uwarunkowania lęku dziecka. 40
2.3 Wpływ właściwości psychicznych rodziców na rozwój lęku u dziecka. 42
2.4 Wpływ postaw rodzicielskich i stylów wychowawczych na lęk. 44
2.5 Wpływ kary na rozwój lęku u dzieci. 46
2.6 Związek lękliwości z nieśmiałością. 48
3 Rozdział metodologiczny. Strategia badań własnych. 50
3.1 Problem, pytania i hipotezy badawcze. 50
3.2 Metody i procedura badań. 52
3.3 Badane osoby. 55
4 Badania własne. 56
4.1 Inwentarz Stanu i Cechy Lęku /ISCL STAI. 56
4.2 Kwestionariusz Barbary Harwas-Napierały. 58
4.3 Kwestionariusz niedokończonych zdań. 66
4.4 Kwestionariusz dla rodziców Marii Ziemskiej. 72
5 Wnioski 81
Bibliografia 83
Wstęp
Praca stanowi próbę weryfikacji hipotezy i próbę rozstrzygnięcia, czy
rzeczywiście postawy i style wychowawcze rodziców mają wpływ na występowanie
lęków u dzieci.
Zainteresowanie postawami rodziców wobec dziecka staje się aktualnym
problemem ze względu na pobudzający lub zakłócający wpływ na jego rozwój
i kształtowanie jego osobowości.
Termin „postawa rodzicielska” pojawia się w piśmiennictwie od
lat trzydziestu, jednak ilość badań wzrasta dopiero w ostatnim
dziesięcioleciu. W polskiej literaturze naukowej możemy odnaleźć wiele
opracowań tego zagadnienia. W publikacjach obcych często spotykamy
sprawozdania z badań w różnych czasopismach, jak również przedruki różnych
artykułów, bądź zbiory referatów i sympozjów.
Nie ulega wątpliwości już dziś, że rodzina stanowi dla dziecka ważne, a
przede wszystkim pierwsze środowisko rozwojowe i wychowawcze. Uzasadniają to
badania wielu pedagogów, psychologów i socjologów.
Do zajęcia się tematem postaw i stylów wychowawczych, a także lękiem u
dzieci skłoniła mnie społeczna waga zagadnienia i zainteresowania poznawcze
tym nie do końca jeszcze znanym odcinkiem rzeczywistości ludzkiej.
Duży wpływ na wybór tematu pracy miały informacje, których dowiadujemy
się z mediów, które świadczą o braku wiedzy rodziców w tych dziedzinach, a
także obserwacja postaw i zachowań rodziców moich rówieśników.
Poruszona w pracy problematyka została ujęta w pięciu częściach.
W części pierwszej omówiłam zagadnienie postaw rodzicielskich oraz
rozważyłam skutki, jakie mogą mieć różne typy postaw dla rozwoju osobowości
dziecka.
Przedstawiłam również model typologii postaw rodzicielskich, zawierający
właściwe i niewłaściwe wychowawczo typy stosunku rodziców do dzieci, a także
nieprawidłowe style wychowawcze.
Druga część mojej pracy poświęcona jest przybliżeniu pojęcia lęku,
rodzajów lęku. Przedstawiłam w niej także postawy i style wychowawcze i ich
wpływ na występowanie lęku u dzieci w wieku szkolnym.
Kolejnym rozdziałem jest rozdział metodologiczny, w którym omówiłam mój
problem badawczy, hipotezy, zmienne zależne, niezależne i pośredniczące a
także określiłam wskaźniki do tych zmiennych.
Następny rozdział poświęcony jest badaniom, które przeprowadziłam
w Gimnazjum nr 3 w Gdyni.
Praca powstała w oparciu o badania 27 uczniów w wieku 16 lat, a także 20
rodziców tych dzieci.
Ostatnia część pracy to podsumowania i wnioski, które potwierdzają moje
hipotezy
