SPIS TREŚCI
Wstęp 2
I. Mowa w życiu dziecka. 5
1.1. Mowa i język. 5
1.2. Etapy rozwoju mowy dziecka. 6
1.3. Klasyfikacja zaburzeń mowy. 14
1.4. Wady wymowy i ich podział. 16
1.4.1. Charakterystyka poszczególnych wad wymowy 18
1.4.2. Charakterystyka szeregu syczącego. 25
II. Gry i zabawy w życiu dziecka. 27
2.1. Charakterystyka gier i zabaw. 27
2.2. Gry i zabawy w procesie uczenia się. 30
2.3.1. Terapeutyczna rola zabawy. 33
III. Metodologia badań własnych. 37
3.1. Cel i problem badawczy. 37
3.2. Metody, techniki i narzędzia badawcze. 38
3.3. Charakterystyka osoby badanej. 39
IV. Prezentacja i analiza wyników badań. 40
4.1. Terapia zabawą w seplenieniu na podstawie szeregu syczącego s, z, c, dz. 40
4.1.1. Przykłady gier i zabaw stosowanych w terapii logopedycznej dzieci z zaburzonym szeregiem syczącym. 40
4.2. Analiza wyników badań. 50
4.2.1. Próba diagnozy logopedycznej. 53
4.2.2. Propozycje terapii logopedycznej 54
4.3. Przebieg badań własnych. 55
4.4. Wnioski. 58
Podsumowanie. 60
Bibliografia. 62
WSTĘP
Mowa jest głównym środkiem porozumiewania się między ludźmi, a prawidłowy jej rozwój stanowi podstawę kształtowania się osobowości dziecka. Jeśli proces rozwoju mowy przebiega prawidłowo, dziecko prawidłowo myśli, rozwija swoje słownictwo, rozwija myślenie abstrakcyjne, prawidłowo stosuje zasady gramatyczne.
Do podjęcia tematu "Gry i zabawy logopedyczne jako forma terapii dzieci z zaburzeniami wymowy, na przykładzie dziecka siedmioletniego z sygmatyzmem" skłoniła mnie chęć niesienia pomocy dzieciom z wadami wymowy, oraz uzmysłowienie czytelnikowi jak wielkie znaczenie może mieć zabawa w życiu dziecka i ukazanie jej terapeutycznego działania. Wczesne wykrycie wady i szybkie rozpoczęcie terapii logopedycznej ma bardzo duże znaczenia dla późniejszego rozwoju dziecka. Jeśli dziecko mówi niepoprawnie, to nie jest to tylko problem z mówieniem, ale i uczeniem się, rozumieniem czy spostrzeganiem. Zaburzona mowa jest też przyczyną wielu niepowodzeń szkolnych. Pojawiają się trudności w czytaniu i pisaniu, zakłócone kontakty z rówieśnikami, brak pewności siebie, zaburzona samoocena. Dziecko z wadą wymowy ma zwykle mnóstwo kompleksów i lęków. Boi się publicznych wystąpień, wstydzi się swojej odmienności, a w przyszłości może mieć nawet problem ze znalezieniem pracy w wymarzonym zawodzie. Zapobieganie i korekcja wad wymowy, to również w prostej zależności zapobieganie trudnościom i niepowodzeniom szkolnym. Bowiem dziecko źle mówiące najczęściej pisze z błędami, słabo czyta, przejawia zahamowania w swobodnym wypowiadaniu się. Stwierdzono, że zaburzenia mowy występują o wiele częściej u dzieci doznających niepowodzeń w nauce, niż u ogólnej populacji szkolnej. Związek zaburzeń mowy z trudnościami w nauce ma charakter dwustronny. Z jednej strony zaburzenia mowy przyczyniają się do powstawania trudności w nauce, z drugiej strony przedłużające się niepowodzenia w nauce powodują powstawanie zaburzeń mowy. Wpływ zaburzeń wymowy na trudności w nauce przejawia się w przedmiotach, które wymagają od dziecka poprawnego pisania i czytania oraz wypowiadania się. Zwrócono uwagę, że dzieci z wadami artykulacyjnymi popełniają nie tylko w czytaniu ale i w pisaniu te same błędy, które wykazują w mowie spontanicznej. Najczęściej spotykane błędy wiążą się z seplenieniem, reraniem, ubezdźwięcznieniem głosek dźwięcznych, co często prowadzi do zmiany znaczenia wyrazu. Tylko współpracując z logopedą można właściwie pomóc dziecku. Nie leczone i zaniedbane wady zgryzu utrwalają wady wymowy. Nie każdy wie, że większość zaburzeń mowy można zlikwidować, bądź złagodzić, jeśli terapia rozpocznie się we wczesnym wieku przedszkolnym. Każde dziecko lubi się bawić i robi to już od pierwszych dni swych narodzin. Z biegiem czasu zmienia się jedynie forma zabawy. Obserwując uważnie małego człowieka i znając etapy nabywania mowy będziemy w stanie w porę zauważyć nieprawidłowości i zapobiegać pogłębianiu się ich. Już od najmłodszych lat możemy wprowadzać proste zabawy mające na celu przygotowanie narządów artykulacyjnych do pełnienia ich funkcji prawidłowo. Wszelkie zabawy usprawniające język i mięśnie twarzy ułatwią dziecku prawidłowy rozwój wymowy.
Terapia dziecka z wadą wymowy powinna oddziaływać na wielu płaszczyznach, tzn. rozwijać wzrok, słuch, dotyk, zdolności manualne, kontakty społeczne, kształtować czynności intelektualne, rozbudzić i rozwijać naturalną ciekawość i chęć poznawania otaczającej go rzeczywistości oraz wzbudzać zainteresowanie mową. Dzięki w/w czynnikom dziecko będzie łatwiej znosić trudy ćwiczeń oraz chętniej brać w nich udział, jeśli będą one przedstawione w atrakcyjnej dla niego formie.
Niniejsza praca dzieli się na dwie podstawowe części: teoretyczną i wyniki przeprowadzonych badań. W części pierwszej zawarta została charakterystyka poszczególnych wad wymowy ze szczególnym zwróceniem uwagi na sygmatyzm oraz obszerny fragment dotyczący gier i zabaw wraz z opisem ich terapeutycznego działania i znaczenia w procesie uczenia się dziecka. Część druga pracy to wyniki obserwacji siedmioletniego Patryka z seplenieniem międzyzębowym. W części tej zwrócono szczególną uwagę na tempo i rodzaj postępów w terapii. Temu zagadnieniu został poświęcony rozdział IV pracy, w którym zostały przedstawione i omówione wyniki z obserwacji nad wpływem i oddziaływaniem terapii zabawą na eliminowanie wad wymowy
