SPIS TREŚCI
Ws tęp.
Rozdział I Podmioty postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych
§ 1 Sąd gospodarczy
8 § 2 Stro ny
§ 3 Inni ucze stni cy
Rozdział II Przedmiot postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych
Rozdział III Odrębności w porównaniu do przepisów ogólnych kodeksu postępowania cywi lneg o
Rozdział IV Środki odwoławcze § 1 Zaża leni e
§ 2 Apel acja
§ 3 Kasa cja
§ 4 Wznowienie post ępowania
Rozdział V Wykonanie orzeczeń w sprawach z udziałem Skarbu Państwa i przedsiębiorców
§ 1 Pojęcie wykonalności i prawomocności orzeczeń
§ 2 Odrębności i przebieg postępowania egzekucyjnego
Rozdział VI Postępowanie odrębne w sprawach gospodarczych a inne postępowania odrębne
§ 1 Postępowanie uproszczone
§ 2 Postępowanie upominawcze
§ 3 Postępowanie nakazowe
Wn iosk i
Źródła praw a
Bi blio graf ia
Or zecz nict wo
Wstęp
Postępowanie odrębne w sprawach gospodarczych jest jednym z kilku postępowań odrębnych uregulowanych w Kodeksie postępowania cywilnego. U podłoża utworzenia wszystkich z nich leżała konieczność odpowiedniego (odrębnego) unormowania kwestii i procedur związanych z pewnymi kategoriami spraw sądowych. To postępowanie nie jest niczym nowym w polskiej procedurze cywilnej, gdyż przy jego wprowadzeniu sięgnięto do wielu światowych oraz polskich przedwojennych wzorców.
Niniejsza praca ma pomóc odpowiedzieć na niektóre pytania nierozerwalnie związane ze wszelkimi szczególnymi cechami postępowania cywilnego w specyficznych rodzajach spraw. W szczególności ma pomóc w odpowiedzi na pytanie o intencje ustawodawcy leżące u podstaw wprowadzonych zmian, o ich zakres i sens, a także ich efekty. Często się bowiem zdarza, iż nawet najbardziej racjonalne u podstaw przesłanki wprowadzania zmian, w ostateczności okazują się pomyłką bądź nie przystają do rzeczywistych realiów świata, w którym egzystują. I tak w szczególności jednym z podstawowych celów ustawodawcy wprowadzającego to postępowanie było przyśpieszenie procedur związanych z rozpatrywaniem spraw gospodarczych a w konsekwencji możliwie szybkie wydawanie prawomocnych orzeczeń sądowych, likwidujących wszelkie stany niepewności w stosunkach gospodarczych. W tym też celu oprócz odpowiednich zmian procedury utworzono kilkadziesiąt sądów i wydziałów gospodarczych w sądach okręgowych i rejonowych. Niestety, pomimo tego, sądy te nie są w stanie w odpowiednim czasie czynić użytku z kompetencji im przyznanych i czas trwania spraw gospodarczych jest w dalszym ciągu absurdalnie długi, co nie tylko leży w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkiego rozpatrywania spraw gospodarczych, ale nawet z jedną z naczelnych zasad konstytucyjnych tj. prawa do sądu.
W mojej pracy podjąłem próbę w miarę jednoznacznego wyjaśnienia, bądź też raczej odpowiedzi na pytanie co to jest „sprawa gospodarcza”, jakie elementy o tym decydują i kiedy mimo ich występowania dana sprawa nie ma takiego atrybutu. Ten fragment mojej pracy opiera się na nowym akcie prawnym, który wszedł w życie dnia 01.01.2001 r. już podczas pisania tej pracy tj. ustawie z dnia 19.11.1999 r. prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178), który w wielu miejscach uregulował odmiennie pewne „utarte” już formuły i pojęcia. Rozważam także i wyjaśniam wzajemne relacje powyższego aktu prawnego do przepisów działu IVa k.p.c. oraz ustawy z dnia 24.05.1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (dz. U. Nr 33, poz. 175) > Dalej w mojej pracy zająłem się podmiotami postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych, próbując odpowiedzieć na pytania kto może występować o rozstrzygnięcie do sądu gospodarczego, analizowałem samo pojęcie „przedsiębiorcy” i jego znaczenie oraz ewolucję na podstawie różnych aktów prawnych. Zająłem się także problem zdolności sądowej przedsiębiorców zagranicznych, a także oddziałów przedsiębiorców. Postarałem się także opisać w miarę szczegółowo system sądów i wydziałów gospodarczych. Wreszcie podjąłem temat „osób trzecich” w tym postępowaniu kładąc nacisk na organizacje przedsiębiorców oraz prokuratora i pełnomocników stron, a także wspomniałem tu o Rzeczniku Praw Obywatelskich. Podstawową kwestią było także zanalizowanie, opisanie i szczegółowa charakterystyka wszelkich odrębności tego postępowania odrębnego z wyłączeniem środków odwoławczych, wykonania orzeczeń oraz wzajemnego stosunku do siebie postępowań odrębnych. W tym fragmencie mojej pracy starałem się korzystać oprócz monografii i licznych artykułów w prasie prawniczej, z jak najszerszego „spektrum” orzecznictwa Sądu Najwyższego wraz z glosami praktyków, które są czasem jedynym sposobem na jasne wykazanie przesłanek zmian wprowadzonych w procedurze przez ustawodawcę, w szczególności postulatów szybkości i profesjonalizmu działania stron tego postępowania.
Niniejsza praca byłaby niepełna bez w miarę szerokiego opisu postępowania odwoławczego i jego charakterystyki z oczywistym uwzględnieniem różnic tego postępowania w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych do przepisów części ogólnej k.p.c., wskazaniu unormowań występujących tylko w tym postępowaniu odrębnym a mającym na celu spełnienie postulatu szybkości i wykazaniu przepisów, które powinny być sformułowane inaczej.
Naturalną konsekwencją całościowego ujęcia tematu stosunków gospodarczych łączących powoda z pozwanym w tym postępowaniu było zajęcie się przeze mnie także wykonaniem i przymusowym wykonaniem prawomocnych orzeczeń sądu w odniesieniu do przedsiębiorców. Oznacza to także, iż ten fragment mojej pracy skupiła się nie na analizie całego postępowania egzekucyjnego, ale na analizie celów i sposobów prowadzenia egzekucji względem Skarbu Państwa i podmiotów gospodarczych, które to postępowanie w ich przypadku musi podlegać szczególnej kontroli a czasem nawet daleko idącym ograniczeniom. Zająłem się tutaj także próbą wyjaśnienia pojęcia „prawomocności” orzeczenia. Nie mogłem wreszcie pominąć wzajemnych relacji postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych do postępowania upominawczego, nakazowego oraz postępowania będącego istotnym novum w polskiej procedurze cywilnej tj. postępowania uproszczonego. Korzystałem przy tym z najnowszej literatury uwzględniającej ostatnie zmiany tych postępowań, w tym orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, który uznał część tych przepisów za niezgodne z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej a także Europejską Konwencją Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Niniejsza praca nie uwzględnia przepisów postępowania antymonopolowego oraz szczególnych przepisów obowiązujących przy rozstrzyganiu spraw związanych z telekomunikację i energetyką nie tylko z powodu ich innej charakterystyki i wagi oraz specjalizacji, ale także z powodów bardziej prozaicznych takich jak znaczny wzrost objętości pracy, którym mogła by się charakteryzować monografia a nie praca magisterska. Postarałem się stworzyć pracę wyważoną i w miarę dokładnie zajmującą się szeroko pojętym postępowaniem gospodarczych odnoszącym się nie do wyspecjalizowanych instytucji ale zwyczajnych przedsiębiorców, których liczba w związku z umacnianiem się gospodarki wolnorynkowej stale rośnie a co za tym idzie rośnie także liczba spraw sądowych toczonych z ich udziałem.
