SPIS TREŚCI
Wstęp
I. Problematyka wartości w świetle literatury
1. Wyjaśnienie zagadnienia „wartość”
2. Typologia wartości
3.Uwarunkowania systemu wartości preferowanych przez człowieka
4. Charakterystyka wybranych wartości w życiu człowieka
4.1. wartości rodzinne
4.2. wartości moralne [etyczne]
4.3. wartości chrześcijańskie
4.4. Praca
4.5. Życie
II. Metodologia badań własnych
1. Przedmiot i cel badań
2. Problemy i hipotezy badawcze
3. Zmienne i wskaźniki
4. Metody i techniki badawcze
5. Charakterystyka terenu i grupy badawczej
III. Analiza badań własnych
1.Hirarchia wartości życiowych cenionych przez badanych
2. Porównanie badań własnych z badaniami z poprzednich lat
IV. Podsumowanie
V. Bibliografia
Wstęp
Czynnikiem decydującym o postępowaniu człowieka są wyznawane przez niego wartości. One to, bowiem determinują ustalanie celów życiowych, one też stanowią podstawowe kryterium dokonywanych wyborów w sytuacjach ich wymagających. Precyzyjne zdefiniowanie wartości stwarza rozliczne problemy. Nauki społeczne jeszcze nie wypracowały jednego, mającego powszechnie obowiązywać określenia. Co więcej, słowo wartość występuje nie tylko w naukach społecznych - socjologii, psychologii społecznej, etnologii, lecz także w naukach przyrodniczych. Dlatego też "wartość" jest terminem nieostrym, nie pełni w naukach społecznych funkcji integrującej, ani nie łączy w spójną całość rozmaitych dyscyplin, rozważań teoretycznych czy wreszcie badań empirycznych. Stąd też często wyniki poszczególnych badań dotyczących pozornie tych samych problemów są ze sobą nieporównywalne.
Badaniem wartości zajmuje się nauka zwana aksjologią. Wyodrębnienie aksjologii jako osobnego działu filozofii zaproponowano na przełomie XIX i XX w., do czego grunt przygotowały wcześniejsze wystąpienia D. Hume'a, I. Kanta czy F. Brentan Jednak tematyka nad wartościami towarzyszyła człowiekowi od tysiącleci, znajdując wyraz w refleksji religijnej i filozoficznej, działalności legislacyjnej, a także w rozważaniach o sztuce. Przez niektórych aksjologia uważana bywa za samodzielną dziedzinę wiedzy o charakterze interdyscyplinarnym; inni (np. tomiści) kwestionują potrzebę jej wyodrębniania, lokując właściwe jej problemy w obrębie metafizyki, antropologii i teorii poznania. „Aksjologia jest nauką, od której oczekuje się dostarczenia teoretycznych zasad systemu wartości, obowiązującego w dziedzinie procesów wychowawczych, a także zasad ideologii i polityki, mające z kolei uzasadnić wybór programu działania społecznego” .
Przedmiotem mojej pracy jest zaprezentowanie jak ważnym zagadnieniem jest „wartość”. Choć ostatnio na świecie mówi się o kryzysie nad badaniami aksjologicznymi. Przyczynę tego upatruje się w: uwikłanie się edukacji aksjologicznej w przemiany kulturowe, mentalność konsumpcyjną oraz nie docenienie i nieobecność wartości w edukacji szkolnej i w konsekwencji ich nieobecność w życiu społecznym. Z kryzysem wartości łączy się również zjawisko anomii, czyli "stanu załamania podstawowych wartości i norm społecznych, dający się opisać w kategoriach dezintegracji, dezorganizacji, rozregulowania, chaosu, entropii" . Najbardziej widoczne jest w środowiskach młodzieżowych, gdzie niektóre wartości są im zupełnie obce. Jednak trzeba pamiętać, iż każdy człowiek jest niepowtarzalną indywidualnością, jego system wartości również. Co więcej, każdy potrzebuje wiele różnorodnych wartości do swego istnienia i rozwoju. Hierarchia wartości, która została raz ustalona nie jest zawsze taka sama. Zmienia się wraz z rozwojem człowieka ich treść, zakres i znaczenie. Wpływa na to również sytuacja ekonomiczna, polityczna i społeczna kraju, jak i świata.
Badania nad wartościami młodzieży, jak i dorosłego człowieka, prowadzą m. in.: W. Cichoń, B. Olszak – Krzyżanowska, S. Bartel czy H. Świda. Poznanie badań nad hierarchą wartości współczesnego człowieka ma wielorakie znaczenie. Umożliwia przede wszystkim lepszą orientacje w stanie jego świadomości. W badaniach młodzieży możemy lepiej zrozumieć ich cele i dążenia. Ułatwia zrozumienie potrzeb życiowych nastolatków, a także analizę postaw młodzieży. Wiedza ta służy także przewidywaniu dalszych dążeń i zachowań młodego pokolenia, co ma niebagatelne znaczenie dla prognozowania rozwoju społecznego.
