SPIS TREŚCI 2
WSTĘP 3
1. EWOLUCJA INSTYTUCJI PREZYDENTA W POLSCE W LATACH 1921 – 1952 5
1.1. Geneza instytucji prezydenta 5
1.2. Prezydent w konstytucji marcowej z 1921 roku 11
WŁADZA W KONSTYTUCJI MARCOWEJ 1921 ROKU 16
1.3. Prezydent w konstytucji kwietniowej z 1935 roku 18
1.4. Głowa państwa w Małej Konstytucji z 1947 roku 23
1.5. Odrzucenie urzędu prezydenta w Konstytucji PRL z 1952 roku 25
2. INSTYTUCJA PREZYDENTA W OKRESIE 1989-1997 29
2.1. Przywrócenie instytucji prezydenta w nowelizacji Konstytucji PRL z 7 kwietnia 1989 roku 29
2.2. Prezydent w nowelizacji Konstytucji RP z 27 września 1990 roku 35
2.3. Prezydent w Małej Konstytucji z 1992 roku 35
3. POZYCJA USTROJOWA PREZYDENTA RP W KONSTYTUCJI RP
Z 2 KWIETNIA 1997 ROKU 39
3.1. Ogólna charakterystyka systemu rządów w Konstytucji RP z 1997 roku 39
3.2. Zasady wyboru Prezydenta 40
3.3. Prezydent jako arbiter polityczny 44
3.4. Relacje Prezydent – Parlament 46
3.5. Relacje Prezydenta z Rządem 52
ZAKOŃCZENIE 59
WYKAZ ŹRÓDEŁ 61
WSTĘP
Współczesny kształt polskiej prezydentury kształtował się w okresie poważnych
i gruntownych przemian zarówno politycznych jak i ustrojowych. Następującym w roku 1989 zmianom towarzyszył swoisty natłok różnorodnych koncepcji doktrynalnych. Restytucja urzędu prezydenta dokonana została nowelą kwietniową z 1989 roku i odzwierciedlała polityczny kompromis Okrągłego Stołu. Ówcześnie sformułowany kształt prezydentury nie był wbrew pozorom środkiem demokratyzacji powstającego systemu ustrojowego państwa. Wydaje się, że można powiedzieć, iż miał na celu zagwarantowanie utrzymania władzy przez dawny obóz z gen. W. Jaruzelskim na czele. Prezydent otrzymał więc szereg kompetencji, które miały pozwolić mu na ograniczanie roli parlamentu i zachowanie kontroli nad państwowym aparatem przymusu – obronnością i bezpieczeństwem państwa. Należy zatem uznać, że ta pierwotna koncepcja polskiej prezydentury wykazywała szereg cech antyparlamentarnych i antydemokratycznych.
Należy jednakże podkreślić, że koncepcja ta nie znalazła nigdy rzeczywistego zastosowania, albowiem zmiany polityczne w Polsce spowodowały rozpad tak zwanego obozu socjalistycznego i zaniechanie realizacji ustaleń Okrągłego Stołu. Od momentu, gdy prezydentem RP został Lech Wałęsa, zaczęła być widoczna wzmocniona pozycja urzędu głowy państwa, co prowadziło do konfliktów z parlamentem. Próbą zmiany takiej sytuacji była Mała Konstytucja z 1992 roku, ale stworzony w niej model prezydentury miał nadal kompromisowy charakter, był pozbawiony wewnętrznej spoistości.
W praktyce pozycja prezydenta została wzmocniona, co znalazło swój wyraz choćby w koncepcji tak zwanych resortów prezydenckich, do których należały ministerstwa: Spraw Wewnętrznych, Obrony i Spraw Zagranicznych podległych w swej obsadzie i działalności głowie państwa. W pracach na nową konstytucją od początku zakładano, że pozycja prezydenta winna ulec osłabieniu. Pierwsze miejsce w systemie organów państwowych przyznano Sejmowi (wzmocnienie samodzielności działania) redukując jednocześnie dotychczasowe, niewątpliwie szerokie kompetencje prezydenta.
Celem pracy jest przedstawienie roli i miejsca, jakie sprawuje i zajmuje Prezydent
w systemie władzy w Polsce według uregulowań wprowadzonych przez ustawę zasadniczą
z 2 kwietnia 1997 roku. Podjęto próbę zweryfikowania tezy, iż zagadnienie kompetencji Prezydenta w Polsce wymaga nowych uregulowań, w szczególności w kontekście sporów pomiędzy prezydentem, a premierem, co do rozdziału ich kompetencji.
Praca została podzielona na trzy rozdziały. W rozdziale pierwszym zawarte zostały, na tle ujęcia historycznego, uwagi dotyczące pozycji ustrojowej urzędu prezydenta w okresie międzywojennym, a także bezpośrednio po zakończeniu II wojny świtowej. Omówiono uregulowanie zagadnienia w konstytucji z 1952 roku.
W rozdziale drugim podjęto rozważania na temat zakresu kompetencji prezydenta, jego pozycji ustrojowej w okresie transformacji ustrojowej, jaka miała miejsce w Polsce po 1989 roku.
Rozdział trzeci został poświęcony uregulowaniom, jakie w zakresie ukształtowania pozycji ustrojowej prezydenta wprowadziła konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 roku.
Przystępując do pisania pracy zapoznawałam się z licznymi publikacjami
z zakresu literatury poświęconej historii funkcjonowania prezydenta w Polsce, jak
i w innych państwach, a także zagadnieniom ustroju państwowego.
Praca została napisana przy wykorzystaniu metody dogmatyczno – prawnej polegającej na analizie norm prawnych odnoszących się do zasad ustrojowych, podziału władzy zawartych zarówno w Konstytucji RP z 1997 roku, jak i ustawach sejmowych.
W rozdziale pierwszym podejmując rozważania na tle historycznym wykorzystano także metodę prawno - historyczną.
