SPIS TREŚCI
WYKAZ SKRÓTÓW 3
WSTĘP 4
Rozdział I RYS HISTORYCZNY 6
Rozdział II OBRONA KONIECZNA - ZAGADNIENIA WSTĘPNE 11
1. Cechy zamachu 11
1.1. Bezprawność zamachu 18
1.2. Bezpośredniość 28
2. Dobro chronione prawem 36
3. Sposób obrony 38
Rozdział III PRZEKROCZENIE GRANIC OBRONY KONIECZNEJ 44
1. Dysproporcja dóbr w ramach obrony koniecznej 44
2. Dysproporcja dóbr w ramach stanu wyższej konieczności 47
3. Eksces intensywny 48
4. Eksces ekstensywny 51
Rozdział IV PROBLEM OBRONY KONIECZNEJ PRZY PROWOKACJI I BÓJCE 59
1. Prowokacja celowa 59
2. Bójka 60
ZAKOŃCZENIE 70
BIBLIOGRAFIA 72
WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH 74
WYKAZ ORZECZNICTWA 75
Wstęp
Obrona konieczna należy do najstarszych instytucji prawa karnego, dlatego w mojej pracy chciałam przedstawić interpretacje obrony koniecznej jako okoliczności wyłączającej odpowiedzialność karną, która niesie ze sobą wiele problemów. Tak jak już wspomniałam obrona konieczna należy do najstarszych instytucji prawa karnego. Już w V wieku przed naszą erą w Ustawie XII Tablic znalazły się pierwsze zapisy odnośnie tej instytucji. Pierwszy polski kodeks karny z 1932 r., którego twórcą był
J. Makarewicz, bardzo szeroko zakreślił granice obrony koniecznej. Kolejny kodeks karny z 1969 r. wprowadził rozróżnienie dóbr chronionych instytucją obrony koniecznej na dobra indywidualne i dobra zbiorowe, co było spowodowane wpływem ideologii komunistycznej, która wówczas panowała w Polsce. Obecnie obowiązujący kodeks karny z 1997 r. zrezygnował z tego podziału.
Chciałam również uwzględnić okoliczności i motywy działania sprawcy zamachu, wykazać, że o przekroczeniu granic obrony koniecznej nie może decydować sam skutek odpierania zamachu, oraz że współmierność obrony należy oceniać biorąc pod uwagę całokształt czynników składających się na niebezpieczeństwo zamachu oceniając je z punktu widzenia zajścia. Przedstawiłem również analizę okoliczności faktycznych czy działanie odpierającego bezprawny zamach mieściło się w granicach obrony koniecznej, czy też granice te przekroczyło.
Przedmiotem mojej pracy jest wykładnia i stosowanie przepisów o obronie koniecznej. Chciałam również odpowiedzieć na szereg pytań związanych
z zagadnieniem terminu obrony koniecznej m.in.: czy obrona musi być konieczna
i muszą być zakreślone jej granice? Jak daleko mogą one sięgać, co to jest konieczność obrony i jakich można użyć środków odpierając bezprawny zamach? Czy musi być zachowana jakaś proporcja między niebezpieczeństwem zamachu, a szkodą wyrządzoną napastnikowi i czy można zabić lub zranić napastnika odpierając zamach na dobro.
Pierwszy rozdział poświęciłam rozwojowi instytucji obrony koniecznej, porównałam kodeksy karne z lat 1932, 1969 i 1997, pokazałam, w jaki sposób zmieniał się kształt obrony koniecznej, a potem omówiłam znamiona zamachu i obrony, na koniec poruszyłam takie pojęcie jak dobro chronione prawem.
W rozdziale drugim dokonałam porównania dysproporcji dóbr obrony koniecznej ze stanem wyższej konieczności.
Rozdział trzeci w całości dotyczy przekroczenia granic obrony koniecznej, wyszczególnione zostały: eksces intensywny, eksces ekstensywny.
Natomiast w rozdziale ostatnim przedstawiłam problem przekroczenia granic obrony koniecznej w wyniku bójki oraz jak ma się obrona konieczna do prowokacji celowej.
