SPIS TREŚCI
Wykaz skrótów
Wstęp
Rozdział I.
Uwagi o przestępstwie zgwałcenia na tle przestępstw przeciwko obyczajności i wolności seksualnej
Rozdział II.
Ogólna charakterystyka ustawowej konstrukcji przestępstwa zgwałcenia
Rozdział III.
Znamiona przestępstwa zgwałcenia
§1. Przedmiot przestępstwa
§2. Strona przedmiotowa
a) czyn sprawcy
b) okoliczności czynu
c) charakter czynu
§3. Podmiot przestępstwa
§4. Strona podmiotowa
Rozdział IV.
Postać uprzywilejowana i postacie kwalifikowane przestępstwa zgwałcenia
Rozdział V.
Formy stadialne i zjawiskowe przy przestępstwie zgwałcenia
Rozdział VI.
Tryb ścigania. Zagrożenie czynu karą
Zakończenie
Wykaz literatury
Wstęp
Przestępstwo zgwałcenia, jest przestępstwem przeciwko wolności i obyczajności seksualnej i godzi przede wszystkim w prawo jednostki do swobodnego dysponowania swoim życiem seksualnym. Zgwałcenie jest przestępstwem powszechnym. Jego sprawcą może być każdy odpowiadający ogólnym cechom podmiotu. Nie wyklucza zgwałcenia fakt, że ofiarą jest osoba pozostająca w związku małżeńskim ze sprawcą.
Zgwałcenie - w szerokim tego słowa znaczeniu jest to zmuszenie drugiej osoby do obcowania płciowego, poddania się innej czynności seksualnej lub wykonania takiej czynności:
• przy użyciu przemocy, groźby bezprawnej lub podstępu (przestępstwa z art. 197 KK)
• przy wykorzystaniu bezradności lub wynikających z upośledzenia umysłowego lub choroby psychicznej braku zdolności tej osoby do rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem (przestępstwo z art. 198 KK)
przez nadużycie stosunku zależności lub wykorzystanie krytycznego położenia tej osoby (przestępstwa z art. 199 § 1 i 2 KK)
Art. 197 § 3 przewiduje przewiduje kwalifikowany typ przestępstwa zgwałcenia ze względu na działanie sprawcy wspólnie z inną osobą, natomiast § 4 – działanie sprawcy ze szczególnym okrucieństwem.
Omawiając przestępstwo zgwałcenia należy zwrócić uwagę na formy stadialne, na które składają się: przygotowanie, usiłowanie i dokonanie, oraz formy zjawiskowe obejmujące sprawstwo, współsprawstwo, podżeganie oraz pomocnictwo.
Zdecydowana większość zgwałceń to sytuacje, kiedy ofiarą jest kobieta, a sprawcą mężczyzna. Zgwałcenia, kiedy sprawca i ofiara są mężczyznami, prawie wyłącznie dotyczą zdarzeń w więzieniach lub sytuacji, kiedy ofiara jest osobą małoletnią. Zgwałcenia, kiedy ofiara i sprawca są kobietami, to prawie wyłącznie zgwałcenia zbiorowe, podczas których sprawczyni pomagała przełamać opór ofiary lub też przytrzymywała ją, kiedy sprawca mężczyzna odbywał stosunek z nią — zdarzają się jednak przypadki, kiedy taka sprawczyni jest inicjatorką gwałtu i także dokonuje innej czynności seksualnej na ofierze. Sytuacje, kiedy ofiarą jest mężczyzna a sprawcą kobieta dotyczą przede wszystkim kontaktów kobiety z małoletnim chłopcem lub wykorzystania stosunku zależności.
Ściganie sprawców zgwałcenia następuje na wniosek osoby pokrzywdzonej. Brak wniosku uniemożliwia wszczęcie postępowania karnego. Obecnie za popełnienie czynu określonego w § 1 art. 197 przewidziana jest kara pozbawienia wolności od lat 2 do lat 12, czyn zaś opisany w § 2 zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
