SPIS TREŚCI
UWAGI WSTĘPNE 3
I Ogólna charakterystyka hipoteki.
§ 1. Pojęcie i funkcja hipoteki 5
§ 2. Przedmiot obciążenia i zabezpieczenia 14
II Powstanie hipoteki.
§1. Hipoteka umowna zwykła i kaucyjna. 20
§2. Hipoteka przymusowa zwykła i kaucyjna 31
§3. Hipoteka łączna 36
III Przedmioty obciążenia hipoteką.
§1. Nieruchomość i udział we współwłasności nieruchomości 41
§2. Użytkowanie wieczyste 45
§3. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu 47
§4. Wierzytelność zabezpieczona hipoteką 49
Bibliografia 51
Wykaz skrótów
Uwagi wstępne
Obowiązujący w Polsce system prawa przewiduje szereg sposobów zabezpieczania roszczeń, których dochodzić można przed sądem powszechnym lub polubownym. Zabezpieczenie to może przybrać postać zajęcia ruchomości, wynagrodzenia za pracę albo innego prawa, obciążenia nieruchomości lub prawa dłużnika hipoteką lub zastawem, wpisanym do rejestru, czy wreszcie postać zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub której księga wieczysta uległa zniszczeniu bądź zaginęła.
Spośród wszystkich rodzajów zabezpieczenia roszczeń, przewidzianych przez polskie prawo cywilne, najskuteczniejszym z nich i dającym największe możliwości zaspokojenia roszczenia jest hipoteka. To ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości oraz na wybranych prawach służy zabezpieczeniu oznaczonej wierzytelności, dając wierzycielowi możliwość zaspokojenia swych (częstokroć wysokim) roszczeń na wypadek, gdyby zobowiązany do spełnienia świadczenia na rzecz wierzyciela uchylał się od dobrowolnego spełnienia tego świadczenia. Popularność hipoteki wynika po pierwsze z nieskomplikowanego charakteru jej ustanawiania, a po drugie zabezpieczenie wierzytelności hipoteką daje większe prawdopodobieństwo zaspokojenia danego roszczenia niż pozostałe rodzaje zabezpieczeń. Hipoteka jako sposób zabezpieczenia roszczenia w obrocie cywilnoprawnym występuje dość często, służąc przede wszystkim zabezpieczeniu roszczeń banków i podmiotów finansowych, udzielających kredytów i pożyczek. Znaczenie praktyczne i teoretyczne hipoteki, jej struktura, sposób powstania oraz przedmiot są na tyle interesujące, że stały się dla autora przedmiotem analizy w niniejszym opracowaniu.
Niniejsza praca stanowi syntezę najważniejszych zagadnień, dotyczących hipoteki. Przedstawiono w niej ogólną koncepcję hipoteki jako sposobu zabezpieczenia roszczenia, ze szczegółowym omówieniem rodzajów hipoteki, sposobów jej powstania oraz jej przedmiotu. W rozdziale I opracowania zawarta została ogólna charakterystyka hipoteki, omówione zostały również jej najważniejsze funkcje oraz zarysowany został zakres przedmiotowy tego prawa. Rozdział II to z kolei omówienie zagadnienia powstania hipoteki oraz poszczególnych jej rodzajów, z rozbiciem na hipotekę umowną, przymusową i zwykłą. W rozdziale III przedstawione i omówione zostały przedmioty zabezpieczenia hipoteką, ze szczególnym uwzględnieniem najczęściej występującego w praktyce przedmiotu - nieruchomości. Hipoteka na nieruchomości jest bowiem klasycznym przykładem zabezpieczania roszczeń w drodze ustanawiania na określonym przedmiocie ograniczonego prawa rzeczowego, pozwalającego następnie wierzycielowi dochodzić zaspokojenia swych roszczeń z przedmiotu hipoteki.
