SPIS TREŚCI
WSTĘP 4
Rozdział I
POJĘCIE NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI 7
1. Definicja osoby niepełnosprawnej 7
2. Rodzaje niepełnosprawności 10
3. Grupy inwalidzkie 12
4. Statystyka 13
Rozdział II
ORZEKANIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI 17
1. Kryteria orzekania 17
2. Procedura orzekania 18
3. Orzekanie o niepełnosprawności dzieci 23
4. Orzeczenia równoważne 27
Rozdział III
STATUS PRAWNY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ 30
1. Konstytucja 31
2. Karta Praw Osób Niepełnosprawnych 32
3. Zakres regulacji Karty Praw 33
4. Charakter prawny Karty Praw 35
5. Karta Praw jako zobowiązanie polityczne 36
6. Praktyczna realizacja postanowień Karty Praw 37
Rozdział IV
ŚWIADCZENIA W RAMACH REHABILITACJI SPOŁECZNEJ 38
1. Definicja rehabilitacji społecznej 38
2. Warsztaty terapii zajęciowej 39
3. Turnus rehabilitacyjny 42
4. Zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny 49
5. Likwidacja barier funkcjonalnych 53
Rozdział V
WSPARCIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ 57
1. Pożyczka na działalność gospodarczą lub rolniczą 58
2. Warunki i cel uzyskania pożyczki 59
3. Spłata lub umorzenie pożyczki 63
Rozdział VI
ZATRUDNIENIE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH 65
1. Uprawnienia pracownicze osób niepełnosprawnych 67
2. Skrócony wymiar czasu pracy 68
3. Dodatkowy urlop wypoczynkowy 69
4. Korzyści dla pracodawcy 70
Rozdział VII
ULGI I ZWOLNIENIA PODATKOWE 82
1. Podatek dochodowy od osób fizycznych 82
2. Podatek od czynności cywilnoprawnych 86
3. Opłata skarbowa 86
4. Inne zwolnienia 87
Rozdział VIII
ŚWIADCZENIA SPOŁECZNE 88
1. System pomocy społecznej 88
2. Świadczenia z zakresu pomocy społecznej 91
3. Świadczenia rodzinne 93
4. Renta socjalna 98
Rozdział IX
ULGI KOMUNIKACYJNE 100
1. Ulgowe przejazdy 100
2. Uprawnienia i obowiązki osób niepełnosprawnych w ruchu drogowym 102
3. Karta Parkingowa 103
Rozdział X
USŁUGI POWSZECHNE 105
1. Usługi pocztowe 105
2. Usługi telekomunikacyjne 106
3. Zniżki w abonamencie radiowo-telewizyjnym 109
ZAKOŃCZENIE 111
BIBLIOGRAFIA 114
SPIS WYKRESÓW I TABEL 119
SPIS ZAŁĄCZNIKÓW 120
OŚWIADCZENIE 121
WSTĘP
W świetle najnowszych statystyk Światowej Organizacji Zdrowia na świecie żyje ponad 550 mln ludzi niepełnosprawnych. W każdym kraju przynajmniej jedna osoba na 10 jest niepełnosprawna fizycznie, umysłowo lub wykazuje inne zaburzenia w sferze zmysłów.
Jak informują dane na ten temat, osób z niepełnosprawnością przybywa.
W związku z tą liczebnością powinien zmienić się stosunek społeczności do niepełnosprawnych, powinny na wejść stałe w relacje międzyludzkie akceptacja i integracja.
Droga do akceptacji niepełnosprawności swojej lub kogoś bliskiego bywa bolesna
i długa. Najważniejsze jest jednak, żeby nie zostać samemu, by wiedzieć, do kogo się zwrócić. Niepełnosprawność przenika się nie tylko z problemami natury czysto fizycznej, jest to przede wszystkim problemy psychiki. Brak poczucia własnej wartości przekłada się na ogólne zniechęcenie i poczucie odrzucenia. Zupełnie inaczej swoją niepełnosprawność człowiek odbiera, gdy pojawia się ona wraz z momentem narodzin i osoba taka dorasta niejako „zaznajomiona” ze swoją odrębnością. Jednakże prawdziwą tragedią jest sytuacja gdy niepełnosprawność przychodzi nagle i jest wynikiem, np. nieszczęśliwego wypadku. Frustracja dopada wtedy każdego obszaru codzienności, życie zmienia się w wielką udrękę. Szuka się wówczas pomocy, lecz wiele osób, które nie mają dostępu do właściwego źródła informacji nie wie gdzie jej szukać, na co może liczyć i jakie prawa przysługują niepełnosprawnym.
Z problematyką poruszającą sprawy osób niepełnosprawnych spotkałam się pracując
w powiatowym Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Bytomiu. Tam też szerzej zainteresowałam się prawami osób niepełnosprawnych, gdyż zauważyłam, że wiedza na ten temat jest naprawdę skąpa zarówno osób, których bezpośrednio ten problem dotyczy, jak i żyjących obok ludzi potrzebujących pomocy, a w szczególności akceptacji!
Skłoniło mnie to do napisania pracy na temat „Prawa osób niepełnosprawnych”.
Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku w Polsce żyje niemal 5,5 miliona osób niepełnosprawnych, w stosunku do 1988 roku oznacza to wzrost o około 50 %.
Znakomita większość osób niepełnosprawnych – 82 % - to osoby zdefiniowane jako niepełnosprawne zgodnie z definicją prawną, 52% zgodnie z definicją prawną i jednocześnie biologiczną, 30 % wyłącznie z definicją prawną, a 18 % zgodnie z definicją wyłącznie biologiczną. Odsetek osób zdefiniowanych jako niepełnosprawne wyłącznie według definicji prawnej jest znaczny, ale mniejszy niż 14 lat temu. Znacznie - ponad dwukrotnie - wzrosła liczba osób, których niepełnosprawność określono na podstawie definicji biologicznej. Podobnie, dwukrotnie wzrosła liczebność niepełnosprawnych z tzw. niepełnosprawnością znaczną – czyli najwyższą.
Ponadto populacja osób niepełnosprawnych postarzała się. Obecnie 43,3% tej populacji to osoby, które przekroczyły wiek emerytalny (produkcyjny).
W 2002 roku było 202,4 tys. dzieci niepełnosprawnych w wieku do 15 lat. Stanowiły one 2,7% populacji w tej grupie wieku. Wśród nich 17,3% ma całkowite, a 56,3% - poważne ograniczenie sprawności. Większość (w roku 1996 – 64,7%) dzieci niepełnosprawnych mieszka w miastach, jednak co trzecie dziecko z ograniczoną sprawnością zamieszkuje tereny wiejskie, gdzie ma utrudniony dostęp do opieki medycznej, pomocy rehabilitacyjnej, usług edukacyjnych.
Integracja społeczna osób niepełnosprawnych wymaga niekiedy znacznie szerszego wsparcia. Szczególnie mocno dotyczy to przypadków głębokiej i trwałej niesprawności.
W pokonywaniu trudności wiążących się z niepełnosprawnością organizmu, wpływających na możliwość i jakość pełnienia ról społecznych, dostępnych innym ludziom w normalnym nurcie życia społecznego, potrzebne jest wsparcie polegające na:
- umożliwianiu zdobycia kompetencji społecznych oraz sprawności funkcjonalnych, niezbędnych do uczestnictwa w życiu społecznym, w zależności od rodzaju i stopnia niepełnosprawności (rehabilitacja, kursy, szkolenia, sprzęt),
- uzyskaniu indywidualnej pomocy (usługi asystenta personalnego) dla osób całkowicie lub częściowo niezdolnych do samodzielnej egzystencji, w czynnościach i sytuacjach, które z powodu specyficznych (indywidualnie określonych) deficytów byłyby niedostępne.
Rozpoznanie potrzeb rehabilitacyjnych oraz indywidualne wsparcie osób niepełnosprawnych w ich życiu, jest niejednokrotnie warunkiem progowym nawet minimalnej integracji społecznej.
Celem pracy jest przedstawienie problematyki praw osób niepełnosprawnych.
W rozdziale I przedstawiłam ogólne zagadnienia dotyczące niepełnosprawności podając definicje osoby niepełnosprawnej, jej rodzaje - stopnie niepełnosprawności i odpowiadające im grupy inwalidzkie.
Rozdział II opisuje kryteria orzekania o niepełnosprawności zarówno dorosłych, jak
i dzieci, procedurę z nim związaną, gdzie składać wnioski, jakie dołączyć do niego dokumenty aby uzyskać status osoby niepełnosprawnej, jakie organy go rozpatrują, znajdziemy tu również rodzaje orzecznictwa – dla celów rentowych i pozarentowych.
Status prawny osoby niepełnosprawnej jest tematem III rozdziału mojej pracy, znajdziemy tutaj akt prawny regulujący stosunek państwa do osób niepełnosprawnych jakim jest Konstytucja oraz podstawowy dokument dotyczący osób niepełnosprawnych, który wprawdzie nie jest źródłem prawa, można jednak powoływać się na niego jako oficjalny akt uchwalony przez Sejm RP czyli Kartę Praw Osób Niepełnosprawnych.
Rozdział IV poświęcony jest świadczeniom jakie przysługują osobom niepełnosprawnym w ramach rehabilitacji społecznej, czyli warsztaty terapii zajęciowej, turnusy rehabilitacyjne, zaopatrzenie w sprzęt rehabilitacyjny, likwidacja barier funkcjonalnych, gdzie składać wnioski, jakie dofinansowanie można uzyskać.
Wsparciem działalności gospodarczej w formie pożyczki oraz dofinansowaniem do oprocentowania kredytu dla niepełnosprawnych osób, kto może uzyskać pożyczkę lub dofinansowanie, warunki ich udzielenia zajmuje się rozdział V.
Problematykę zatrudnienia osób niepełnosprawnych ich sytuację na rynku pracy porusza rozdział VI, dowiemy się w nim o skróconym wymiarze czasu pracy dla niepełnosprawnych, dodatkowym urlopie wypoczynkowym czy też korzyściach dla pracodawcy związanych z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.
Chcąc poznać ulgi i zwolnienia podatkowe dla niepełnosprawnych musimy sięgnąć do rozdziału VII.
Natomiast rozdział VIII przedstawia cele i zasady pomocy społecznej, świadczenia jakie można uzyskać, rodzaje zasiłków, kto może je otrzymać i jakie musi spełnić warunki. Ulgi komunikacyjne to rozdział IX, zawiera on również uprawnienia i obowiązki osób niepełnosprawnych w ruchu drogowym, informacje na temat karty parkingowej.
W ostatnim rozdziale X opisałam usługi powszechne, takie jak opłaty pocztowe, związane z nimi ulgi oraz zniżki w abonamencie radiowo-telewizyjnym.
