SPIS TREŚCI
Wstęp.......................... 4
I. TEORETYCZNE UJĘCIE NIEPOWODZEŃ SZKOLNYCH I NIEDOSTOSOWANIA SPOŁECZNEGO............
6
1. Ogólne pojęcie niepowodzeń szkolnych........... 6
2. Podział przyczyn niepowodzeń szkolnych............ 10
2.1. Przyczyny społeczno- ekonomiczne niepowodzeń szkolnych.... 12
2.2. Biopsychiczne przyczyny niepowodzeń szkolnych........ 16
2.3. Pedagogiczne przyczyny niepowodzeń szkolnych......... 21
3. Ogólne pojęcie niedostosowania społecznego ......... 26
3.1. Przyczyny powstawania niedostosowania społecznego ........ 29
3.2. Przejawy niedostosowania społecznego ............ 31
4. Niepowodzenia szkolne a niedostosowanie społeczne ........ 32
II. METODOLOGIA BADAŃ WŁASNYCH ............ 34
1. Cel i przedmiot badań własnych………………………………………….. 35
2. Problemy badawcze………………………………………………………. 36
3. Metody, techniki i narzędzia badawcze…………………………………... 38
4.Organizacja i teren badań…………………………………………………. 42
III. ANALIZA I INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ ....... 44
1. Charakterystyka grupy badanej młodzieży…………………….….………. 44
1.1. Sytuacja rodzinna badanych……………………………….………….. 46
1.2. Sytuacja szkolna badanych……………………………………………. 51
1.3. Przejawy niedostosowania społecznego badanych……………………. 54
2. Charakterystyka badanych w oparciu o obserwację……………….……… 55
3. Opis indywidualnych przypadków………………………………..………. 57
IV. PODSUMOWANIE BADAŃ I WNIOSKI............ 61
BIBLIOGRAFIA……………………………………………………………… 64
SPIS TABEL…………………………………………………………………... 67
SPIS WYKRESÓW I RYSUNKÓW................ 68
WSTĘP
Praca szkolna jest jednym z najbardziej skomplikowanych rodzajów ludzkiej działalności, w której uczestniczą w określonych warunkach uczeń i nauczyciel. Skomplikowane są również środki decydujące o sukcesach lub niepowodzeniach tej działalności.
Z względu na zmieniające się warunki życia, nowe zdobycze nauki, rozwój techniki i wielu innych zmian w otaczającym nas świecie, istnieje konieczność dokładnego poznania różnych czynników, od których zależą efekty dydaktyczne i wychowawcze działalności szkoły.
Niepowodzenia szkolne jako zjawisko występują od czasów, kiedy uczenie się przybrało formę zorganizowanego instytucjonalnego kształcenia. Wraz z tempem rozwoju szkolnictwa, wzrasta rozmiar niepowodzeń szkolnych. Wykształcenie jest obecnie warunkiem przystosowania jednostki do nieustannie rosnących wymagań społecznych.
Prawidłowe funkcjonowanie w różnych rolach społecznych, w tym również w roli ucznia, jest ważnym czynnikiem w kształtowaniu osobowości dziecka. Podstawowymi wskaźnikami funkcjonowania w roli ucznia są: postępy w nauce oraz w miarę dobre kontakty z rówieśnikami i nauczycielami na terenie szkoły. Brak harmonii w realizacji tych wskaźników, świadczyć może o występowaniu niepowodzeń szkolnych.
W przypadku kiedy dziecko jest odrzucane przez kolegów, nie spełnia wymagań dydaktycznych stawianych przez nauczycieli, jego zachowania na terenie szkoły i poza nią są nieprawidłowe, mamy odczynienia z sytuacją świadczącą o zaburzonym funkcjonowaniu dziecka. Funkcjonowanie w roli ucznia ma szczególne znaczenie w diagnozie nieprzystosowania społecznego, jest sygnałem poprzedzającym poważniejsze jego przejawy z demoralizacją włącznie. Często jednak, problemy szkolne dziecka są konsekwencją zaburzeń występujących w różnych sferach: społecznej, intrapsychicznej i interpersonalnej.
Niepowodzenia szkolne nabierają coraz szerszego znaczenia, a przeciwdziałanie temu zjawisku i zwalczanie go staje się jednym z ważniejszych problemów, wobec których stoi szkoła i nauczyciele.
Moja praca będzie poświęcona owemu zagadnieniu. Na podstawie badań w krakowskim Pogotowiu Opiekuńczym, przeprowadzonych na grupie trzydziestu wychowanków tejże placówki, ze szczególnym uwzględnieniem ich niedostosowania społecznego. Wskazuje na związki między sytuacją życiową każdego z nich w przełożeniu na wyniki szkolne, które z czasem doprowadzają do powstania niepowodzeń szkolnych kończących się wielorocznością lub przerwaniem edukacji.
W pierwszym rozdziale mojej pracy przybliżę terminologię związaną z zagadnieniem niepowodzeń szkolnych oraz niedostosowania społecznego opierając się na opiniach specjalistów (psychologów, pedagogów oraz socjologów) zajmujących się omawianym problemem.
Rozdział drugi, poświęcę na ukazanie metodologii badań które przeprowadziłam i które potwierdziły wcześniejsze założenia, doprowadzając mnie do wniosków, które przedstawiam i analizuje w kolejnym trzecim rozdziale tej pracy.
