SPIS TREŚCI
Wstęp........................ 4
I. TEORETYCZNE UJĘCIE ZAGADNIEŃ DOTYCZĄCYCH NIEPOWODZEŃ SZKOLNYCH ...................
6
1.1 . Ogólne pojęcie niepowodzeń szkolnych............ 6
1.2. Podział przyczyn niepowodzeń szkolnych............. 13
1.2.1. Przyczyny społeczno - ekonomiczne niepowodzeń szkolnych.... 15
1.2.2. Biopsychiczne przyczyny niepowodzeń szkolnych........ 20
1.2.3. Pedagogiczne przyczyny niepowodzeń szkolnych......... 29
1.3. Syndrom Nieadekwatnych Osiągnięć Szkolnych jako przyczyna niepowodzeń szkolnych...................... 34
1.4. Koncepcje radzenia sobie z niepowodzeniami szkolnymi.......... 35
1.5. Skutki niepowodzeń szkolnych uczniów.............
40
II. METODOLOGIA BADAŃ WŁASNYCH............ 43
2.1.Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych.......... 43
2.2. Cel i przedmiot badań własnych.................. 45
2.3. Strategie jakościowe w badaniach pedagogicznych........... 46
2.4. Problemy badawcze.................... 49
2.5. Metody, techniki, narzędzia badawcze................ 50
2.6. Organizacja i teren badań.................... 55
III. ANALIZA I INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ..... 57
3.1. Omówienia wyników ankiety.................. 57
3.2. Niepowodzenia szkolne w definicjach nauczycieli.......... 60
3.3. Przyczyny niepowodzeń szkolnych w opinii nauczycieli........ 63
3.3.1. Biopsychiczne przyczyny niepowodzeń uczniów........... 64
3.3.2. Środowiskowe przyczyny niepowodzeń szkolnych uczniów..... 66
3.3.3. Pedagogiczne przyczyny niepowodzeń szkolnych uczniów....... 70
3.4. Skutki niepowodzeń szkolnych uczniów w opinii nauczycieli....... 75
3.5. Zapobieganie niepowodzeniom szkolnym uczniów w opinii nauczycieli... 78
ZAKOŃCZENIE................... 81
BIBLIOGRAFIA.................... 84
ZAŁĄCZNIKI..................... 88
SPIS RYSUNKÓW.................... 90
WSTĘP
Zdobywanie wiedzy jest jednym z najbardziej skomplikowanych rodzajów ludzkiej działalności, w której uczestniczą w określonych warunkach uczeń i nauczyciel. Skomplikowane są również środki decydujące o sukcesach lub niepowodzeniach tej działalności.
Z względu na zmieniające się warunki życia, nowe zdobycze nauki, rozwój techniki i wielu innych zmian w otaczającym nas świecie, istnieje konieczność dokładnego poznania różnych czynników, od których zależą efekty dydaktyczne i wychowawcze działalności szkoły.
Niepowodzenia szkolne jako zjawisko występują od czasów, kiedy uczenie się przybrało formę zorganizowanego instytucjonalnego kształcenia. Wraz z tempem rozwoju szkolnictwa, wzrasta rozmiar niepowodzeń szkolnych. Wykształcenie jest obecnie warunkiem przystosowania jednostki do nieustannie rosnących wymagań społecznych.
Prawidłowe funkcjonowanie w różnych rolach społecznych, w tym również
w roli ucznia, jest ważnym czynnikiem w kształtowaniu osobowości dziecka. Podstawowymi wskaźnikami funkcjonowania w roli ucznia są: postępy w nauce oraz
w miarę dobre kontakty z rówieśnikami i nauczycielami na terenie szkoły. Brak harmonii w realizacji tych wskaźników, świadczyć może o występowaniu niepowodzeń szkolnych.
W Polsce 10% -15% populacji uczniowskiej nie radzi sobie z opanowaniem wymagań programowych. W niektórych krajach nawet, co trzeci uczeń nie kończy szkoły obowiązkowej. Spora część (ok.10% - 25%) kończy ją z rocznym lub dwuletnim opóźnieniem .
Bezwzględnie należy dążyć do ograniczenia niepowodzeń szkolnych, nawet częściowego, to jest jedno z najważniejszych wyzwań współczesnej edukacji, ponieważ ma decydujący wpływ na dalsze losy uczniów. Niepowodzenia szkolne nabierają coraz szerszego znaczenia a przeciwdziałanie temu zjawisku i zwalczanie go staje się jednym z ważniejszych problemów, wobec których stoi szkoła i nauczyciele.
Moja praca będzie poświęcona omówieniu niepowodzeń szkolnych
w kontekście tego, jaką wiedzę na ich temat oraz jakie doświadczenia w pracy
z uczniami doznającymi niepowodzenia szkolne, mają wybrani nauczyciele z Zespołu Szkół w XY. Owi nauczyciele zostali wybrani za pomocą ankiety skierowanej do uczniów, z którymi, na co dzień pracują. Nauczyciele Ci, mają różny staż pracy w szkolnictwie (od 7 miesięcy do 25 lat), różne stopnie awansu zawodowego (od stażysty do dyplomowanego), nauczają różnych przedmiotów, dzięki czemu niniejsza praca ma charakter przeglądowy a równocześnie ciekawy.
W pierwszym rozdziale mojej pracy przybliżę terminologię związaną z zagadnieniem niepowodzeń szkolnych, omówię ich przyczyny oraz skutki, a także teoretyczne koncepcje przeciwdziałania im. Opierać się będę na opiniach specjalistów (psychologów, pedagogów oraz socjologów) zajmujących się omawianym problemem.
W rozdziale drugim zajmę się przedstawieniem metodologii badań, które następnie przeprowadzę wśród nauczycieli Zespołu Szkół w XY. W rozdziale trzecim szczegółowo omówię i zinterpretuję uzyskane wyniki, co pozwoli mi na sformułowanie wniosków, które dadzą obraz interesującego mnie zagadnienia niepowodzeń szkolnych w opinii nauczycieli.
