SPIS TREŚCI:
WSTĘP..............................3
ROZDZIAŁ I.
TEORETYCZNE PODSTAWY BADAŃ
1.1. Interakcjonizm symboliczny
1.2. Interakcjonizm symboliczny Ervinga Goffmana
1.3. Ośrodek Usług Opiekuńczo-Wychowawczych w Zawierciu sceną dramaturgii odgrywania ról.
ROZDZIAŁ II.
METODOLOGICZNE PODSTAWY BADAŃ...............
2.1. Założenia metodologiczne badań..................
2.2. Cele badań.........................
2.3. Przedmiot badawczy.....................
2.4. Problematyka badawcza - problem główny i problemy szczegółowe......
2.5. Zmienne i ich wskaźniki.....................
2.6. Metody, techniki i narzędzia badań..................
ROZDZIAŁ III.
ANALIZA I INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ............
3.1. Ogólna charakterystyka zebranego materiału badawczego...........
3.2. Charakterystyka badanej grupy.....................
3.3. Analiza wyników badań własnych....................
3.3.1. Postępowanie wychowanków i wychowawców oraz ich oczekiwania względem siebie w Ośrodku Usług Opiekuńczo – Wychowawczych.........
3.3.2. Kontekst społeczny wynikający z interakcji w Ośrodku Usług Opiekuńczo – Wychowawczych.......................
3.3.3. Reguły, ograniczenia i sankcje współżycia społecznego wynikające z interakcji w Ośrodku Usług – Opiekuńczo – Wychowawczych............
WNIOSKI........................
WSTĘP
Nie ulega wątpliwości, że to rodzina naturalna jest niezastąpionym środowiskiem życia, rozwoju i wychowania dziecka. Już w chwili narodzin dziecko nawiązuje emocjonalny kontakt z matką a następnie z pozostałymi członkami rodziny. Największa wartość wychowawcza rodziny macierzystej decydująca o jej trwałości, wynika właśnie z więzi uczuciowej, która łączy członków swoistej wspólnoty.
Pozbawienie dziecka tego środowiska powoduje w jego rozwoju i wychowaniu nieuniknione zaburzenia. Dziecko osierocone odczuwa i przeżywa swą sytuację bardzo boleśnie, jako odrzucone emocjonalnie i osamotnione wśród dorosłych.
Z tego powodu poszukuje się możliwości tworzenia grup społecznych zbliżonych do modelu rodziny. Kiedy więc dziecko z różnych przyczyn traci swoją rodzinę, należy uczynić wszystko aby mu zapewnić inną, choćby przybraną. Stanowi to obowiązek społeczeństwa wobec dziecka jako istoty ludzkiej, która z racji swej niedojrzałości fizycznej i psychicznej ma prawo do specjalnej opieki (G. Makiełło-Jarża (w:) W. Szewczuk, 1997, str. 734).
Dążenie do szeroko pojętej kompensacji braku rodziny i wyrównywania braków rozwojowych dziecka jako skutków pozbawienia rodziny jest podstawowym założeniem w wychowaniu sieroty naturalnego i społecznego. Do jednej z form opieki nad dzieckiem osieroconym zalicza się ośrodek usług opiekuńczo – wychowawczych.
Instytucję wychowawcze można badać z różnych punktów widzenia. Ze swej strony chciałabym na nią spojrzeć z punktu widzenia interakcjonizmu symbolicznego, ujmowanego na sposób goffmanowski. Oznacza to, iż interesować mnie będą przede wszystkim interakcje społeczne wydarzające się pomiędzy aktorami (wychowawcami, wychowankami) w teatrze ich społecznego życia ograniczonego do ram Ośrodka Usług Opiekuńczo-Wychowawczych w Zawierciu.
E. Goffmana jest często postrzegany jako outsider, wspaniały indywidualista, jedyny w swoim rodzaju geniusz, człowiek, który "na zimno" bada współczesne życie społeczne.
Jego trafne obserwacje życia codziennego nie tylko skłaniają do rozważań nad zachowaniem, ale stanowią one także część abstrakcyjnej analizy interakcji społecznych.
Przez wiele lat Goffman próbował udoskonalić ogólną teorię interakcji bezpośrednich (face-to-face interaction) teorię, która mogła by być wykorzystana do interpretacji wszelkich przemian społecznych, czy to tych z baru, czy też z sali konferencyjnej. Jednakże pomimo jego entuzjazmu dla ogólnej teorii, pozostawał on wysoce sceptyczny co do możliwości zrealizowania postawionego celu. Właśnie to napięcie między próbą wypracowania ogólnej teorii interakcji społecznych a wątpliwościami co do istnienia takiej teorii, czyni jego pracę tak prowokacyjną.
Głównym tematem zainteresowań Goffmana był porządek interakcyjny, czyli siatka jawnych i ukrytych reguł kierujących interakcjami ludzi w obrębie spotkań, zgromadzeń, sytuacji i okazji społecznych". Porządek ten można zrekonstruować przy pomocy różnych modeli, np. modelu dramaturgicznego. W myśl tego modelu kontakt twarzą w twarz to rodzaj przedstawienia teatralnego, w czasie którego obaj rozmówcy odgrywają swoje partie w celu wywarcia zamierzonego wrażenia na drugiej osobie. Publicznie prezentują oni tylko jedną jaźń – "fronton". Za nią kryje się druga – "kulisy", która na zimno ocenia skuteczność działań podjętych w czasie rozmowy. Jednostki społeczne przedstawiają siebie tak jak aktorzy na scenie, z tym że wzajemnie wobec siebie są widzami i zespołami odgrywającymi różne role. Goffman zanegował istnienie tożsamości jednostki. Twierdził, że w zależności od kontekstu sytuacyjnego przejawiają się różne tożsamości aktora społecznego.
Jego prace wywarły ogromny wpływ na większość nauk społecznych. Stał się wyraźnym znacznikiem na intelektualnej mapie współczesnych nauk społecznych.
Celem przewodnim niniejszej pracy jest opisanie interakcji społecznych jakie zachodzą w Ośrodku Usług Opiekuńczo – Wychowawczych w Zawierciu.
Cała praca zawiera trzy rozdziały. Rozdział I dotyczy podstaw teoretycznych niniejszej pracy tj. interakcjonizmu symbolicznego w tym koncepcji Ervnga Goffmana, tu również opisuję Ośrodek Usług Opiekuńczych w Zawierciu ujmując go jako dramaturgiczną scenę odgrywanych ról. Rozdział II w całości poświęcony jest metodologii badań. Określam w nim cele i przedmiot badań, a także problemy badawcze, metody, narzędzia i techniki badawcze.
Ostatni III rozdział jest analizą i interpretacją wyników badań. Pracę kończą wnioski z badań.
