Spis treści
Spis treści 4
Wykaz skrótów 5
1. Wprowadzenie 6
2. Prawa człowieka 11
2.1. Założenia systemowe 11
2.1.1. Demokracja 14
2.1.2. Państwo prawa 16
2.1.3. Społeczeństwo obywatelskie 18
2.1.4. Pluralizm poglądowy 19
2.2. Standardy zamiast wartości 22
2.2.1. Prawa człowieka jako reguły interpretacyjne 24
2.2.2. Konsens liberalno – demokratyczny 25
2.2.3. Prawo a moralność 27
2.2.3.1. Rozdział kościoła i państwa 29
2.3. Prawo ponadustawowe 31
2.3.1. Katalog źródeł prawa 33
2.3.2. Pojęcie godności 33
2.3.3. Zmiana prawa 35
2.3.3.1. Prawo naturalne 36
2.3.3.2. Znaczenie prawa międzynarodowego 37
3. Dyskryminacja 40
3.1. Generalny zakaz dyskryminacji 41
3.2. Definicja dyskryminacji 44
3.3. Dyskryminacja a problem mniejszości 47
3.4. Wolność czy równość 49
3.4.1. Podstawa regulacji antydyskryminacyjnej 49
3.4.2. Trudności z ustaleniem treści równości 50
3.4.3. Wolność jako podstawa indywidualistycznego społeczeństwa 52
3.5. Tożsamości zbiorowe (wykluczenie) 53
3.5.1. Tożsamość narodowa 54
3.5.2. Tożsamość patriarchalna 59
3.5.3. Tożsamość heteroseksualna 61
3.6. Matryca normatywna 65
3.6.1. Konflikt z normą (opresyjną) 67
3.7. Przykłady katalogów cech objętych zakazem dyskryminacji 71
4. Jednostka 75
4.1. Dyskryminacyjne myślenie o sobie 75
4.2. Wpajanie wartości 80
4.2.1. Wychowanie rodzicielskie 81
4.2.2. Wartości społeczne 82
4.2.3. Wartości w prawie 85
4.3. Przełamywanie wzorca kulturowego 87
4.3.1. Emancypacja feministyczna 90
4.3.2. Homoseksualny coming out 92
4.3.3. Mit narodowy w jednym państwie 93
5. Podsumowanie 95
Bibliografia 98
Wartość praw człowieka w porządku prawnym, konstytucyjnym państwa jest nienaruszalnym dorobkiem kulturowym i dziedzictwem, z którego współcześni mogą korzystać w swoim życiu i myśleniu. Znaczenie zakazu dyskryminacji niewątpliwie należy do tego porządku. Istotnym pytaniem dla tej pracy jest, jaką rolę ma pełnić prawo w kontekście dyskryminacji. Faktyczna dyskryminacja, uprzedzenia i nietolerancja nie są zjawiskami rzadkimi w życiu każdej społeczności. Poszczególne jednostki należące do grup dyskryminowanych stopniowo zdają sobie sprawę ze swojej kondycji, swoich praw oraz możliwości, które są im odebrane wskutek upośledzenia swojego statusu. W momencie, gdy dana grupa zyskuje świadomość swojego pokrzywdzenia, zaczyna się organizować, a jej przedstawiciele walczą o zmianę szerszej rzeczywistości, dochodzi do konfrontacji interesów dyskryminowanych z przepisami prawa. Konstytucyjny zakaz dyskryminacji nie oznacza doskonałej ochrony życia poszczególnych jednostek cierpiących z powodu najróżniejszych cech, które są negatywnie postrzegane w społeczeństwie. Czy prawo ma naśladować zmianę społeczną i konserwatywnie czekać, aż dyskryminowana grupa i jej sojusznicy wywalczą sobie prawo do równego traktowania w społeczeństwie? Podstawowy argument opowiadający się za taką postawą prawa głosi, że wyprzedzanie zmian również powoduje negatywne konsekwencje i może zaburzyć proces samookreślania się dyskryminowanej grupy jak i społecznego jej postrzegania. Tylko czy ustawodawca może pozwolić sobie na obojętność wobec dyskryminacji i obojętnie przyglądać się wysiłkom działaczy grup mniejszościowych? Państwo, którego system opiera się na prawach człowieka, w swoich założeniach ma dążenie do wygospodarowania takiej przestrzeni, która powinna umożliwić dyskryminowanym jednostkom wybór swojego statusu i szanse na jego ukształtowanie w zgodzie ze sobą w jak najmniej utrudniony sposób.
