WSTĘP 4
ROZDZIAŁ I
Rynek energii w Polsce
1. Definicja rynku energii
1.1 Uwarunkowania prawne organizacji i regulacji rynku
1.2 Produkt i usługa na rynku energii
2. Procesy kształtowania rynku energii w Polsce i w UE
2.1Etapy rozwoju sytuacji w elektroenergetyce
2.2 Wybrane zjawiska zachodzące na polskim rynku energii elektrycznej
2.3 Energetyka w UE
3. Projekty rozwiązań polskiego rynku energii 24
4. Wskaźniki rozwoju konkurencji w elektroenergetyce
4.1 Zasada dostępu stron trzecich do sieci przesyłowych (TPA) jako warunek
konieczny wolnej konkurencji
4.2 Kontrakty terminowe jako główna bariera wolnej konkurencji
ROZDZIAŁ II
Struktura i zasady działania rynku bilansującego i giełdy energii
1. Rynek bilansujący – wprowadzenie
1.1 Organizacja rynku bilansującego w Polsce 39
1.2 Warunki uczestnictwa w rynku bilansującym 40
1.3 Działania realizowane na rynku bilansującym
2. Wyznaczanie pozycji kontraktowej
3. Bilansowanie produkcji z zapotrzebowaniem 49
4. Rozliczanie kosztów bilansowania
5. Ceny i obrót energią elektryczną na rynku bilansującym
5.1 Zasady ustalania cen
6. Giełda Energii
6.1 Wprowadzenie
6.2 Specyfika giełdy energii
6.3 Harmonogram rynku dnia następnego 70
6.4 Transakcje giełdowe rynku dnia następnego
6.5 Oferty giełdowe
6.6 Bilans ofert kupna i sprzedaży energii elektrycznej
7. Matlab (v.6.5.1) – środowisko programistyczne w realizacji działań
na rynku bilansującym
ROZDZIAŁ III
Kontrakty na rynku energii elektrycznej
1. Kontrakty – wprowadzenie
1.1 Kontrakty forward
1.2 Kontrakty futures
1.2.1 Rozliczenie dzienne
1.2.2 System depozytów
1.2.3 Izba rozliczeniowa
1.3 Kontrakty wymiany
1.4 Opcje
1.5 Instrumenty podstawowe
1.6 Opcje na kontrakty futures
1.7 Cena opcji
ROZDZIAŁ IV
Ryzyko na rynku energii elektrycznej
1. Wprowadzenie
1.1 Rodzaje ryzyka na jakie narażeni są uczestnicy rynku energii elektrycznej
1.1.1 Rodzaje ryzyka które są ponoszone przez wszystkich
lub przez większość uczestników rynku energii elektrycznej
1.1.2 Pozostałe rodzaje ryzyka występujące na rynku energii elektrycznej
1.2 Metody zarządzania ryzykiem przez przedsiębiorstwa energetyczne
2. Giełda energii elektrycznej a zarządzanie ryzykiem
3. Zastosowanie programu Financial Engineer
Podsumowanie
WSTĘP
Struktura sektora energetycznego przeszła w ostatnim czasie bardzo istotne zmiany w zakresie metod i analiz prognozowania zapotrzebowania na energię elektryczną.
Prognozowanie badanego zjawiska wymaga wstępnej i dogłębnej analizy, która pozwoli przedsiębiorstwom osiągnąć opłacalność zawieranych kontraktów pod względem ekonomiczno-finansowym jak i metodologicznym. Określając podstawowe parametry wchodzące w skład projekcji finansowych kontraktów pozwala na podjęcie działań racjonalizujących koszty wytwarzania. W kontraktach terminowych przyjęto założenie, iż ustalone w nich ceny winny pokrywać koszty produkcji oraz zapewnić zysk dla przedsiębiorstw wytwarzających energię elektryczną. Przyjęcie takiego rozwiązania byłoby uzasadnione, gdyby istniała możliwość skutecznej weryfikacji parametrów wpływających na poziom kosztów i minimalizujących błąd prognozy. W praktyce nie opracowano jeszcze skutecznych metod weryfikacji strat i zysków kontraktów na energię elektryczną wspomaganych przez programy komputerowe. Za pomocą odpowiedniego algorytmu ekonomicznego można jedynie doprowadzić do zmniejszenia kosztów wytworzenia energii elektrycznej, które wpływają na zakres opłacalności danego rodzaju kontraktu.
Celem niniejszej pracy jest omówienie zasad funkcjonowania kontraktów zawieranych na rynku energii elektrycznej w Polsce oraz przedstawienie przykładów wykorzystania narzędzi programistycznych do oceny kosztów za niezbilansowanie zapotrzebowania na energię elektryczną oraz strat i zysków kontraktów na energię elektryczną. Do obliczeń wykorzystano programy Matlab oraz Financial Engineer.
Opracowane przykłady poprzedzone zostały analizą szczególnych cech rynku energii elektrycznej. Zakres pracy obejmuje następujące tematy:
• Przedstawienie struktury przedsiębiorstw energetycznych w kraju oraz ukazanie zmian jakie zaszły podczas transformacji naszej gospodarki, koniecznych ze względu na integrację z Unią Europejską. Pokazanie elementów wolnej konkurencji w energetyce i ich barier (rozdział 1).
• Uwarunkowania prawne funkcjonowania rynków energii w Polsce w celu organizacji konkurencyjnych rynków energii elektrycznej w Polsce. W uproszczony sposób przedstawione zostały wybrane elementy oddziaływania prawnego, które mają potencjalnie największe znaczenie dla kształtowania i funkcjonowania rynków energii w Polsce.
• Analiza funkcji rynku bilansującego i giełdy; opisanie zasad ustalania cen i bilansowania produkcji energii z jej poborem. Wpływ cen rozliczeniowych na opłacalność transakcji i kontraktów; giełda energii jako istotny element rynku energii w Polsce.
• Omówienie najczęściej spotykanych typów kontraktów na rynkach energii elektrycznej.
• Ocena stopnia ryzyka przy zawieraniu kontraktów wzajemnych i składaniu ofert na rynku giełdowym, i na rynku bilansującym.
Materiały wykorzystane do tej pracy to: gazety, czasopisma naukowe, biuletyny miesięczne Polskiej Sieci Elektroenergetycznych S.A., książki i publikacje wybitnych ekspertów, i specjalistów w dziedzinie energetyki.
